De zin en onzin van lampjes.

Er komt hopelijk een debat over het plan om de afsluitdijk te voorzien van een
design-lampjes-snoer dat een (internationaal) publiek in de nachtelijke uren de dijk op moet gaan loodsen. En dat, om het in de markt te zetten, ook direct “Icoon” genoemd wordt.

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat de Zuiderzeevloed 16 mensenlevens kostte en behoorlijk wat materiële schade veroorzaakte. N.a.v. die overstroming werd besloten de afsluiting van de Zuiderzee te versnellen.

Minister Schultz van het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft 13 miljoen ter beschikking voor dit lichtproject en in de media is het al kunst genoemd. In haar ogen is Elon Musk (Tesla) misschien ook een kunstenaar – en wie zal het zeggen? Die man heeft met zijn ideeën voor een enorme technologische omwenteling gezorgd.
Van een andere orde. Dat wel.

De grote vraag is natuurlijk of een ministerie van Infrastructuur en Milieu geld zou moeten besteden aan design – geluidswallen mogen best groener en minder lelijk wat mij betreft, maar je kunt het ook overdrijven – of dat dit ministerie niet eerst en vooral de taak heeft leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid in Nederland te waarborgen? Kunsttoepassingen lijken mij nou juist bij uitstek de taak voor OCW.

Misschien dat deze dwaling is ontstaan door het gegeven dat in de weg– en waterbouw een viaduct, aquaduct of enig ander bouwwerk ook wel een kunstwerk wordt genoemd. In de beeldende kunst en de muziek genieten heden ten dage ook het gebouw waar de kunst of muziek in huist meer aandacht, aanzien en meer financiele steun dan het daar getoonde zelf. In dat licht bezien past het helemaal in de trend.

Schrijver Christiaan Weijts noemt het plan in een column in de NRC ‘lichtjeskunst’ en Barbara Visser roept in dezelfde krant dan weer op geen kunstenaars af te vallen. Waarop Weijts zich verdedigt door te wijzen op de algehele teneur de kunsten teveel onder druk te zetten met bezuinigingen, maar er voor dit project kennelijk wel 13 miljoen beschikbaar is.

Kortom: verwarring en onenigheid alom. Vooral ook om de stelling dat kunstenaars elkaar een slechte naam zouden bezorgen, omdát ze plannen kritisch tegen het licht houden. Dé functie van de kunstenaar, zo lijkt mij. De schrijver moet in zijn hok blijven, de kunstenaar moet in zijn hok blijven, de designer moet in zijn hok blijven. Vandaar dan ook deze bijdrage.

Je zou zeggen dat dit alles een goede aanleiding kan zijn voor een debat. In de KNAW bijvoorbeeld, waar Barbara Visser een graag geziene gaste is.
Is er een wetenschappelijke onderbouwing voor het effect dat de lampjes hebben op de bezoekers van de dijk en de werknemers van Daan Roosegaarde? Is dat effect groter dan het effect zou zijn wanneer je pakweg 1000 kunstenaars vraagt een jaar lang ideeën te bedenken voor dezelfde afsluitdijk of – beter nog – de ‘toekomst van Nederland’ in ál zijn facetten in ruil voor €13.000 per jaar per kunstenaar? (een basisinkomen). Of – als je iets genereuzer wilt overkomen – 500 kunstenaars €26.000 p/j?

Welke potentie bezitten de afsluitdijklampjes om het welzijn, de veiligheid, het algemene kennisniveau van Nederlanders in het algemeen, of de afsluitdijkberijder in het bijzonder structureel te verhogen? Werken lichtjes op de afsluitdijk stemmingsverhogend en zo ja: wat zijn daar de voordelen van?

Mijn idee zou zijn dat Minister Schultz eens overlegt met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (1000 jaarinkomens!) en daarmee meteen ook nog eens een goede beurt maakt bij Edith Schippers. Zo moeilijk is het allemaal niet. Zo lang we maar in het oog houden dat een kortstondige dadendrang gericht op een enkel(zijdig) project, van één enkele ontwerper plus een item in het NOS-journaal heel iets anders inhoudt dan de bijdrage van 1000 kunstenaars aan, laat ik het eens grondig stellen; het publieke belang.

Ik sluit af met Vasalis.

Afsluitdijk

De bus rijdt als een kamer door de nacht
de weg is recht, de dijk is eindeloos
links ligt de zee, getemd maar rusteloos,
wij kijken uit, een kleine maan schijnt zacht.

In zijn geheel hier: http://www.waterwereld.nu/vasalis.php

Afsluitdijk IMG_2115 NoordHolland_©RogierMaaskant ed _RogierMaaskantdotcom _RogierMaaskantdotcomFoto: Rogier Maaskant
Uit: Het Beste van Nederland. Rik Zaal.
Uitgeverij Lebowski. 2014

 

Advertisements

2 thoughts on “De zin en onzin van lampjes.

  1. Niemand moet in zijn hok blijven, integendeel! Laten we in godsnaam het gesprek voeren over de kwaliteit – of het gebrek daaraan – van artistiek bedoelde voorstellen die de decoratie nauwelijks ontstijgen. Wat me tegenstaat is dat het argument geld wordt gebruikt, of, de kant die jij nu uit dreigt te gaan, meetbaarheid van de effecten. Wordt vervolgd!

  2. Beste Barbara,

    Meetbaarheid van effecten lijken vooralsnog wél de criteria te zijn voor de toepassingen van ‘kunst’. Dat heb ik niet verzonnen, dat is de verdienste van gemeenten en het rijk. En in zekere mate ook die van de kunstwereld. (Zie bijvoorbeeld het plan voor de wereldbollen van Eliasson, op het stationsplein in Rotterdam). Het is nu eenmaal zo dat bezoekersaantallen voor velen gelijk staan aan succes en vice versa. Dat succes iets heel anders is dan kwaliteit lijkt mij buiten kijf te staan.

    Wanneer we in een wereld zouden leven waar geld en status niet zouden bestaan, of niet van belang zouden zijn, zou de wereld er compleet anders uitzien. Geld is nu eenmaal een belangrijke en bepalende factor. Ik pleit juist voor een kritische houding Barbara. Maar ook voor gelijke kansen bij de aanbesteding van dit soort grote projecten. Bovendien: is daar niet gewoon de Europese wetgeving op van toepassing?
    http://www.europeseaanbestedingen.eu/europeseaanbestedingen/europese_aanbesteding/drempelbedragen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s