Over Portretten

Docent fotografie Guus Rijven nam in 2012 afscheid na jaren docentschap aan de Koninklijke Academie van Beeldende kunsten in Den Haag. Een gezelschap collegea had het plan opgevat in overleg met Guus een tentoonstelling te organiseren met werk van oud-studenten van Guus en vergezeld van de uitnodiging die daartoe verstuurd werd, om een werk op te hangen, werd de volgende vraag gesteld: “Met welk beeld ontsnapte je aan de academie?”.

Hieronder mijn antwoord.

Ik vind het een knap lastige vraag, met welk beeld ik aan de opleiding ‘ontsnapte’, ik ‘zelfstandig’ en ‘vrij’ werd. Is een mens dat ooit? Vrij?

Vrij in zijn twijfel ja.

Wat werk betreft was dat overigens met meer beelden dan 1 enkele, dat loszingen, het ontsnappen aan de vermeende greep van de Academie. Dus een moeilijke keuze. Maar leven is keuzes maken. Vandaar mijn keuze voor portretten: ik had nooit gedacht dat ik daar goed in zou worden. Iemand zei mij ooit: ‘We geven jou echt geen portretopdrachten meer’. Dat is al een poos geleden.

Dus bij deze een portret van Ivo Opstelten, destijds burgemeester van Rotterdam, op de parkeerplaats van de Erasmus Universiteit. 2004. Op een ietwat ongemakkelijke manier intiem zoals een goed gesprek met een vriend kan verlopen; hij kent je zwakheden die je ook van jezelf kent. Het is een laveren tussen een kritische blik en een liefdevolle aanraking. En de vrijheid om twijfels op te werpen wat betreft een zeker ongemak van beiden. Van de geportretteerde in zijn niet zelf verkozen houding en van de fotograaf als degene die enigzins een inbreuk doet op iemands voorkomen.

Rogier Maaskant Opstelten

“Onbeoordeelbaar!’ was de uitroep van Guus over portretten in het eindexamenjaar. Ik gaf hem toen gelijk. Een portret is altijd goed, of nooit, en waar beoordeel je dat op? Dacht ook ik toen. (Indoctrinatie, als je het mij nu vraagt ;~).
Maar niets is minder waar: portretten kunnen verdomd goed zijn.

Laat mijn ‘tweede’ keuze dan eveneens een portret zijn. Uit een serie die ik maakte tijdens het Internationaal Filmfestival Rotterdam 2012.

valerie Massadian IMG_0177

Valerie Massadian – regiseur/fotograaf

“Een portret toont iemands karakter”, is een veelgehoorde uitspraak. “Onmogelijk”, dacht ik altijd. Maar afgelopen winter bleek voor mij toch het tegendeel waar te zijn. Voor mij stond een persoonlijkheid met wie ik sta oog in oog stond. Het is de interactie tussen die persoonlijkheid en die van mij die ik vastleg. Daar manifesteert zich wel degelijk karakter. Het laat ook de ontwikkeling zien van mijn ‘karakter’, en wel in de verschuiving van een meer documentaire benadering van portretteren naar een onomwonden ontmoeting van veelal slechts een paar minuten.

If the secret to great portraits is capturing the essence of each person, Maaskant seems to have the magic formula tucked away in his camera.”

Blogde iemand op het Blurb-blog naar aanleiding van een Blurb-boekje dat ik maakte met daarin een selectie van deze portretten. Als dat zo zou zijn, zou ik mijn camera misschien het best per opbod op Ebay verkopen.

“Ge ziet het of ge ziet het niet”. Zei Panamerenko ooit.

Dat vind ik wel een mooie afsluiter voor bij een afscheid.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s